ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಪ್ರಾಚೀನ ಯೋಗದ ಅದ್ಭುತ ವರದಾನ

ಕಪಾಲಭಾತಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ( kapalbhati pranayama ) ಭಾರತೀಯ ಯೋಗ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಕ್ರಿಯೆ. ಹಠಯೋಗ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಘೇರಂಡ ಸಂಹಿತೆಯಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಯೋಗ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಪಾಲಭಾತಿ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಬಂದಿದೆ – ‘ಕಪಾಲ’ ಅಂದರೆ ‘ನುಣ್ಣಗಿನ ಮುಂಡೆ ಅಥವಾ ಮೆದುಳು’, ‘ಭಾತಿ’ ಅಂದರೆ ‘ಪ್ರಕಾಶ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧಿ’. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ‘ಮೆದುಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಪಾಲಭಾತಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ( kapalbhati pranayama ) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪೋಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆಯುರ್ವೇದ್ ಅಂಡ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಮೂತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ

1. ಆಸನ: ಸುಖಾಸನ, ಸಿದ್ಧಾಸನ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ. ಮೂಳೆಗಳು ನೇರವಾಗಿರಲಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರಲಿ.
2. ಹಸ್ತ ಮುದ್ರೆ: ಜ್ಞಾನ ಮುದ್ರೆ ಅಥವಾ ಚಿನ್ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
3. ಶ್ವಾಸಕ್ರಿಯೆ: ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದು ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರದೂಡಿ. ಉಸಿರು ಹೊರಹಾಕುವಾಗ ‘ಹು’ ಧ್ವನಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿ.
4. ಗಮನ: ನಾಭಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ.
5. ಆವರ್ತನ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 30-50 ಬಾರಿ ಮಾಡಿ, ನಿಧಾನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ 100-200 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

ಕಪಾಲಭಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

1. ಶರೀರದ ದೋಷಗಳ ಸಮತೋಲನ

ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಪಾಲಭಾತಿಯು ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಮಲಗಳಾದ ಪುರೀಷ (ಮಲ), ಸ್ವೇದ (ಘರ್ಮ) ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

2. ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ

ಲ್ಯುಕೋಡರ್ಮಾ, ಸೋರಿಯಾಸಿಸ್, ಎಕ್ಜಿಮಾ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಪ್ರತಿದಿನ 15 ನಿಮಿಷ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಚರ್ಮದ ಕಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಮಧುಮೇಹ ನಿಯಂತ್ರಣ

2019ರ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 6 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಟ್ಟ 15-20% ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಹೃದಯ ಸುರಕ್ಷತೆ

ಹೃದಯದ ಕವಾಟಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹೃದಯದ ಗಾತ್ರ ವೃದ್ಧಿ, ಅನಿಯಮಿತ ಹೃದಯಬಡಿತ ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಇದು ರಕ್ಷಾಕವಚದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

5. ನರಮಂಡಲದ ಶಕ್ತಿ

ನರಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ, ಕೈಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಝಣಝಣಿಕೆ, ನರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾರಿಕೋಸ್ ವೈನ್‌ಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗೂ ಇದು ಪರಿಹಾರ.

ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು

1. ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ಗಾಗಿ:

( kapalbhati pranayama ) ಕಪಾಲಭಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಲಂಧರ ಬಂಧ ಮತ್ತು ಉಡ್ಡಿಯಾನ ಬಂಧವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

2. ಸಂಧಿವಾತಕ್ಕಾಗಿ:

ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಜ್ಞಾನ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

3. ಬಂಜೆತನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಾಗಿ:

ಯೋನಿ ಮುದ್ರೆ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಿನಿ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮುಖ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು

1. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಹೈಪರ್ಟೆನ್ಷನ್ ರೋಗಿಗಳು, ಹರ್ನಿಯಾ ರೋಗಿಗಳು ವೈದ್ಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
2. ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ 4-5 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
3. ಅತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ತಲೆಸುತ್ತು, ನೋವು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ

ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಒಂದು. ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ, ಗೋರಕ್ಷನಾಥರಂತಹ ಸಿದ್ಧರು ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಠಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗ’ದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಸಾಧನ

ದೈನಂದಿನ ಒತ್ತಡ, ಅನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ, ಮಲ್ಟಿಟಾಸ್ಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಸಹಜ ಪರಿಹಾರ. ಪ್ರತಿದಿನ 10 ನಿಮಿಷ ಕಪಾಲಭಾತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ:

• ಒತ್ತಡ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳು 27% ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ
• ಉತ್ಪಾದಕತೆ 33% ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
• ನಿದ್ರೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ

ನಮ್ಮ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಇಷ್ಟ ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಬಂದು ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ. ವಿಳಾಸ : ವೈದ್ಯಶ್ರೀ ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ (ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ) ಎ.ಪಿ.ಎಂ.ಸಿ ಎದುರುಗಡೆ ಈಶ್ವರನಗರ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಟಾಟಾ ನಗರ ಸರ್ಕಲ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಯೋಗ, ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಿಕೊಡಲಾಗುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ – – 9980277973, 7337618850

ನಾವು ಆಯುರ್ವೇದದ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಹೇಳುವ ಮನೆಮದ್ದು ಹಾಗೂ ಯೋಗಾಸನಗಳು ಸತ್ಯಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ನಾವು ಹೇಳುವ ಮನೆಮದ್ದು & ಯೋಗಾಸನ ಮಾಡುವ & ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ, ಸೂಚನೆ ಪಡೆದು ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದು.